Omuz Sıkışma Sendromu (İmpingement)
Omuz sıkışma sendromu, kolun yukarı kaldırılması sırasında rotator cuff tendonlarının ve üzerlerindeki yastıkçığın (bursa) omuz çatısı altında sıkışmasıyla ortaya çıkan ağrı tablosudur. Baş üstü çalışan meslek gruplarında ve baş üstü sporlarda sık görülür.
Neden Sıkışma Olur?
Kol yana ve yukarı kaldırıldığında, rotator cuff tendonları kürek kemiğinin çatı biçimindeki çıkıntısı (akromiyon) ile kol kemiği başı arasındaki dar aralıktan geçer. Bu aralığın daralması veya tendonun kalınlaşması sürtünmeye ve ağrıya yol açar.
Daralmanın nedenleri iki grupta toplanır:
- Yapısal (dıştan) nedenler: Akromiyonun biçimi, kemik çıkıntı gelişimi, akromiyoklaviküler eklemde kireçlenme.
- İşlevsel (içten) nedenler: Kürek kemiğinin hareket kontrolündeki bozukluk, rotator cuff kaslarında güçsüzlük, arka kapsülde gerginlik, duruş bozukluğu.
İşlevsel nedenler özellikle genç hastalarda öndedir ve egzersizle düzeltilebilir olmaları bakımından önemlidir.
Belirtiler
- Kolu 60–120 derece arasında kaldırırken belirginleşen ağrı (ağrılı ark)
- Omzun dış yüzünde, kolun üst kısmına yayılan ağrı
- Baş üstü hareketlerde (raftan bir şey alma, boya yapma, servis atma) zorlanma
- Gece ağrısı ve etkilenen taraf üzerine yatamama
- Arkaya uzanma, cebe veya arka bele erişmede zorlanma
Tanı
- Öykü: Mesleki ve sportif baş üstü aktiviteler, ağrının hangi açıda ortaya çıktığı, gece ağrısı.
- Fizik muayene: Ağrılı ark, Neer ve Hawkins sıkışma testleri, rotator cuff güç testleri, kürek kemiği hareketinin değerlendirilmesi.
- Röntgen: Akromiyon biçimi, kemik çıkıntıları ve kalsifikasyonun görülmesi.
- MR: Tendonlarda yırtık, bursa iltihabı veya eşlik eden sorunları göstermek için istenir.
Sıkışma sendromu, rotator cuff yırtığı ve donuk omuz benzer şikâyet verebilir; ayırıcı tanı muayeneyle yapılır. Donuk omuzda pasif hareket de kısıtlıdır, sıkışmada ise genellikle pasif hareket korunur.
Tedavi
Egzersiz temelli tedavi
Omuz sıkışma sendromunun tedavisinde ilk ve en etkili basamak yapılandırılmış bir egzersiz programıdır. Program; rotator cuff güçlendirmesi, kürek kemiği kontrolü, arka kapsül germe ve duruş düzeltmeyi kapsar. Sonuç alınması haftalar sürer; programın düzenli sürdürülmesi belirleyicidir.
- Ağrıyı tetikleyen baş üstü aktivitelerin geçici olarak azaltılması
- Rotator cuff ve kürek kemiği çevresi kaslarının güçlendirilmesi
- Arka kapsül germe egzersizleri
- Çalışma ortamının ve hareket düzeninin gözden geçirilmesi
- Ağrı yönetimi; seçilmiş olgularda subakromiyal enjeksiyon
Cerrahi
Cerrahi, uzun süre devam eden ve düzenli uygulanan egzersiz programına yeterli yanıt vermeyen olgularda gündeme gelir. Artroskopik yöntemle sıkışan aralık genişletilir, iltihaplı bursa temizlenir ve varsa kemik çıkıntı düzeltilir. Eşlik eden rotator cuff yırtığı varsa aynı seansta onarılabilir.
Cerrahi kararı acele verilmez: yapısal bir daralma olmadan yalnızca işlevsel nedenlere bağlı olgularda ameliyatın beklenen katkısı sınırlıdır.
Günlük Yaşamda Neler Yardımcı Olur?
- Uzun süreli baş üstü çalışmayı bölerek yapmak, mümkünse yüksekliği ayarlamak
- Ağır yükleri omuz hizasının üzerinde taşımamak
- Bilgisayar ve masa düzeninde omuzları öne çökük tutan duruştan kaçınmak
- Etkilenen taraf üzerine yatmamak; kolu yastıkla desteklemek
- Egzersiz programını ağrı azaldıktan sonra da sürdürmek
Ne Zaman Başvurmalı?
- Kolu belirli bir açıda kaldırırken tekrarlayan ağrı oluyorsa
- Gece ağrısı uykuyu bölüyorsa
- Baş üstü işler veya sporlar kısıtlanıyorsa
- Güç kaybı eşlik ediyorsa (yırtık olasılığı değerlendirilmelidir)
- Egzersiz programına rağmen aylardır düzelme yoksa
Vakit Kaybetmeden Başvurmanız Gereken Durumlar
- Travma sonrası kolu kaldıramama veya belirgin şekil bozukluğu
- Kolda güç kaybıyla birlikte uyuşma ve karıncalanma
- Ateşle birlikte omuzda kızarıklık, şişlik ve şiddetli ağrı
Bu bulgular acil değerlendirme gerektirir. Mesai dışı ise en yakın acil servise başvurun.
Sık Sorulan Sorular
Sıkışma sendromu ile rotator cuff yırtığını nasıl ayırırız?
İkisi birlikte de bulunabilir. Genel olarak sıkışmada ağrı öndeyken, yırtıkta ağrıya belirgin güç kaybı eşlik eder. Ayrım muayene testleri ve gerektiğinde MR ile yapılır.
Ameliyat olmadan geçer mi?
Olguların önemli bir bölümünde düzenli uygulanan egzersiz programıyla belirgin düzelme sağlanır. Cerrahi, uzun süre devam eden ve bu programa yanıt vermeyen durumlarda değerlendirilir.
Egzersizler ağrı yapıyorsa devam etmeli miyim?
Hafif ve geçici bir rahatsızlık beklenebilir; ancak ertesi güne taşan, artan ağrı programın ağır geldiğini gösterir. Bu durumda yük ve tekrar sayısı azaltılmalı, program hekiminiz veya fizyoterapistinizle gözden geçirilmelidir.
Subakromiyal enjeksiyon tedavi midir?
Enjeksiyon tek başına tedavi değildir; ağrıyı azaltarak egzersiz programına başlamayı ve sürdürmeyi kolaylaştırmayı amaçlar. Tekrarlayan uygulamalar dikkatle değerlendirilir.
Spor yapmayı bırakmalı mıyım?
Genellikle tamamen bırakmak gerekmez; ağrıyı tetikleyen baş üstü hareketler geçici olarak azaltılır ve alternatif çalışmalarla kondisyon korunur. Kademeli dönüş programı hekiminizle planlanır.
Duruş bozukluğu omzumu etkiler mi?
Evet. Omuzların öne çöktüğü ve sırtın kamburlaştığı duruşta kürek kemiğinin hareketi bozulur ve sıkışma aralığı daralır. Bu nedenle tedavi programına duruş ve gövde çalışmaları da eklenir.
Akademik Çalışmalar
Doç. Dr. Bertan Cengiz’in omuz artroskopisi ve üst ekstremite cerrahisi ve ilgili alanlarda ulusal ve uluslararası hakemli dergilerde yayımlanmış bilimsel çalışmaları bulunmaktadır. Yayın listesine ve doğrulanabilir akademik kaynaklara Bilimsel Yayınlar sayfasından ulaşabilirsiniz.
İlgili Sayfalar
- Omuz Artroskopisi
- Rotator Cuff (Dönme Manşeti) Yırtığı
- Donuk Omuz (Adeziv Kapsülit)
- Omuz ve Üst Ekstremite
- Omuz Çıkığı ve Omuz İnstabilitesi
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve yüz yüze muayenenin yerine geçmez. Tanı ve tedavi için hekimin klinik değerlendirmesi gereklidir. Her tedavi ve cerrahi girişimde sonuçlar kişiden kişiye değişebilir; bu sayfada hiçbir tedavi için kesin sonuç veya süre taahhüdü verilmemektedir.