Neden Olur?

Parmakları büken tendonlar, avuç içinden parmak ucuna kadar bir kılıf içinde ilerler ve belirli aralıklarla makara benzeri bağlarla (pulley) kemiğe yakın tutulur. Avuç içindeki ilk makara (A1) bölgesinde tendon kalınlaştığında ya da kılıf daraldığında, tendon bu dar noktadan zorlanarak geçer.

Sonuçta parmak bükülüp açılırken takılma, ani boşalma ve ağrı ortaya çıkar. Şikâyet genellikle sabahları daha belirgindir; gün içinde hareketle bir miktar azalabilir.

Risk Faktörleri

• Şeker hastalığı — en güçlü ilişkili durumdur, birden fazla parmakta görülebilir
• Romatizmal hastalıklar
• Kavrama gerektiren tekrarlayan el kullanımı
• Kadın cinsiyet ve 40 yaş üstü
• Karpal tünel sendromu ya da De Quervain tenosinoviti öyküsü

Belirtiler

• Parmağın bükülüp açılırken takılması ve ani «klik» sesiyle serbest kalması
• Avuç içinde, parmak kökü hizasında hassasiyet ve ele gelen sertlik (nodül)
• Sabah tutukluğu; parmağın sabahları bükülü uyanması
• İlerlemiş durumda parmağın bükülü kilitlenmesi ve diğer elle açılması gereği
• Bazı hastalarda ağrının parmak ucunda değil avuç içinde hissedilmesi

Tanı

Tanı öykü ve muayeneyle konur. Avuç içinde parmak kökü hizasındaki hassasiyet ve nodül elle hissedilir; parmağın takılma hareketi muayenede gösterilir. Görüntüleme genellikle gerekmez; eşlik eden başka bir sorun düşünülüyorsa ya da tablo tipik değilse ultrason istenebilir.

Ayırıcı tanıda parmak eklemi kireçlenmesi, Dupuytren kontraktürü ve romatizmal hastalıklar değerlendirilir. Birden fazla parmakta aynı anda tetiklenme varsa şeker hastalığı açısından değerlendirme önerilir.

Tedavi

Ameliyatsız tedavi

• Tetikleyen kavrama hareketlerinin azaltılması ve el kullanımının düzenlenmesi
• Gece ateli — parmağı düz konumda tutarak sabah tutukluğunu azaltabilir
• Nazik germe ve tendon kaydırma egzersizleri
• Ağrı yönetimi
• Kılıf içine enjeksiyon — birçok hastada şikâyeti belirgin şekilde azaltabilir; tekrarlayan uygulamalar dikkatle değerlendirilir

Şeker hastalarında enjeksiyondan beklenen fayda daha sınırlı olabilir ve kan şekerinde geçici yükselme görülebilir; bu nedenle karar kişiye göre verilir.

Cerrahi tedavi

Cerrahide tendonun takıldığı dar bağ gevşetilir. Cerrahi; ameliyatsız tedaviye yanıt vermeyen, tekrarlayan ya da parmağın kilitli kaldığı olgularda gündeme gelir. Parmak uzun süre bükülü kalmışsa eklem sertliği gelişebileceği için değerlendirmenin geciktirilmemesi önerilir.

İşlem sonrası parmak hareketine erken başlanması, yapışıklık ve sertliğin önlenmesi açısından önemlidir. Sonuçlar kişiden kişiye değişebilir.

Ne Zaman Başvurmalı?

• Parmağınız bükülürken ya da açılırken takılıyorsa
• Sabahları parmağınız bükülü uyanıyor ve diğer elinizle açıyorsanız
• Avuç içinde parmak kökünde ağrılı sertlik hissediyorsanız
• Birden fazla parmakta aynı şikâyet varsa
• Parmağınız açılamıyor ve kilitli kaldıysa

Vakit Kaybetmeden Başvurmanız Gereken Durumlar

• Parmakta kızarıklık, ısı artışı, yaygın şişlik ve ateş (enfeksiyon şüphesi)
• Kesici yaralanma sonrası parmağın bükülememesi ya da açılamaması (tendon kesisi olabilir)
• Parmakta soğukluk, renk değişikliği veya his kaybı

Bu bulgular acil değerlendirme gerektirir. Mesai dışı ise en yakın acil servise başvurun.

Sık Sorulan Sorular

Tetik parmak kendiliğinden geçer mi?

Hafif olgularda el kullanımının düzenlenmesi ve atelle şikâyetler gerileyebilir. Takılmanın belirginleştiği ve kilitlenmenin başladığı olgularda kendiliğinden düzelme beklentisi azalır ve tedavi önerilir.

Enjeksiyon kaç kez yapılabilir?

Enjeksiyon birçok hastada etkili olur; ancak tekrarlayan uygulamalar tendon dokusu açısından dikkatle değerlendirilir. Kaç kez uygulanacağına klinik yanıta göre hekiminiz karar verir.

Neden birden fazla parmağımda oldu?

Birden fazla parmakta tetiklenme, özellikle şeker hastalığı ve romatizmal hastalıklarla ilişkili olabilir. Bu durumda eşlik eden hastalıklar açısından değerlendirme önerilir.

Parmağım kilitli kaldı, beklemeli miyim?

Uzun süre bükülü kalan parmakta eklem sertliği gelişebilir ve sonradan hareket açıklığını geri kazanmak zorlaşır. Bu nedenle kilitlenme varsa değerlendirmeyi ertelememek gerekir.

Ameliyattan sonra elimi ne zaman kullanırım?

Parmak hareketine genellikle erken dönemde başlanır; bu, yapışıklık ve sertliğin önlenmesi açısından önemlidir. Ağır kavrama gerektiren işlere dönüş kademeli planlanır ve süre kişiye göre değişir.

Çocuğumun başparmağı bükülü duruyor, aynı şey mi?

Çocuklarda görülen başparmak tutukluğu farklı bir tablodur ve seyri erişkindekinden farklıdır. Bu durumda çocuk ortopedisi değerlendirmesi önerilir.

Akademik Çalışmalar

Doç. Dr. Bertan Cengiz’in el ve el bileği cerrahisi ve ilgili alanlarda ulusal ve uluslararası hakemli dergilerde yayımlanmış bilimsel çalışmaları bulunmaktadır. Yayın listesine ve doğrulanabilir akademik kaynaklara Bilimsel Yayınlar sayfasından ulaşabilirsiniz.

İlgili Sayfalar

• El ve El Bileği Cerrahisi
• Karpal Tünel Sendromu
• Tenisçi Dirseği ve Golfçü Dirseği (Epikondilit)
• El Bileği Artroskopisi
• Çocuk Ortopedisi

---

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve yüz yüze muayenenin yerine geçmez. Tanı ve tedavi için hekimin klinik değerlendirmesi gereklidir. Her tedavi ve cerrahi girişimde sonuçlar kişiden kişiye değişebilir; bu sayfada hiçbir tedavi için kesin sonuç veya süre taahhüdü verilmemektedir.

Son güncelleme: 8 Ağustos 2026

Bunlar da ilginizi çekebilir

Tenisçi Dirseği (Lateral Epikondilit)Aşil Tendon YaralanmalarıKalça Kireçlenmesi (Koksartroz)