Meniscusscheur
De menisci zijn twee «C»-vormige kraakbeenstructuren tussen het dijbeen en het scheenbeen die de belasting verdelen en schokken opvangen. Scheuren vallen uiteen in twee groepen: traumatische scheuren door een plotselinge belasting en degeneratieve scheuren die ontstaan doordat het weefsel met de jaren slijt. Dit onderscheid bepaalt de behandeling rechtstreeks.
Wat doet de meniscus?
In elke knie ligt een binnenste (mediale) en een buitenste (laterale) meniscus. Hun rol is niet alleen die van een kussen: doordat zij het contactoppervlak tussen de gewrichtsvlakken vergroten, verdelen zij de druk over een groot oppervlak, dragen zij bij aan de stabiliteit bij draaibewegingen en helpen zij het gewrichtsvocht het kraakbeen te voeden. Het behoud van meniscusweefsel is daarom van belang voor de kraakbeengezondheid op lange termijn.
De doorbloeding van de meniscus is niet overal gelijk. De buitenste zone (de rode zone) is relatief goed doorbloed en heeft genezingspotentieel; de binnenste zone (de witte zone) wordt gevoed door gewrichtsvocht en heeft een gering herstelvermogen. In welke zone de scheur ligt, is de belangrijkste factor die bepaalt of hechten mogelijk is.
Hoe ontstaat een scheur?
Traumatische scheuren
Deze komen vooral voor bij jonge en actieve mensen. Typische mechanismen zijn het draaien van het lichaam terwijl de voet vaststaat, abrupt opstaan uit een hurkzit, of het verdraaien van de knie bij contactsport. Vaak gaan zij samen met een letsel van de voorste kruisband.
Degeneratieve scheuren
Deze treden vanaf de middelbare leeftijd op zonder duidelijk letsel. Het meniscusweefsel verliest geleidelijk zijn veerkracht en kan scheuren bij een alledaagse beweging zoals hurken of traplopen. Deze groep maakt vaak deel uit van beginnende artrose; de behandelkeuze wordt daarom niet alleen op de MRI-uitslag gebaseerd.
Klachten
- Pijn langs de binnenste of buitenste gewrichtsspleet die met één vinger is aan te wijzen
- Toenemende klachten bij hurken, knielen en traplopen
- Haperen, klikken of slotklachten (de knie kan niet volledig gestrekt worden)
- Zwelling die enkele uren na het letsel ontstaat
- Een onzeker gevoel bij draaibewegingen
Een slotstand is een bijzonder waarschuwingsteken: het wijst erop dat een gescheurd fragment tussen de gewrichtsvlakken beklemd zit en vraagt om eerdere beoordeling.
Diagnostiek
- Anamnese: het letselmechanisme, slotklachten of haperen, en hoe snel de zwelling is ontstaan.
- Lichamelijk onderzoek: drukpijn op de gewrichtsspleet, meniscustests zoals McMurray en Thessaly, bewegingsomvang en beoordeling van de bandstabiliteit.
- Röntgenfoto: toont de meniscus niet; dient om de gewrichtsspleet, de beenas en eventuele artrose te beoordelen.
- MRI: toont de plaats en het patroon van de scheur samen met kraakbeen en banden.
Belangrijk: meniscusveranderingen worden op de MRI gevonden bij een aanzienlijk deel van de mensen boven de middelbare leeftijd die geen enkele klacht hebben. Een beeldvormende bevinding is dus op zichzelf geen reden voor een operatie; klachten, onderzoek en functie worden samen beoordeeld. Meer hierover: In mijn MRI-verslag staat „scheur”.
Behandeling
Eerst zonder operatie
Vooral bij degeneratieve scheuren staat de niet-operatieve behandeling voorop. Aanpassing van de belasting, een versterkingsprogramma voor de bovenbeen- en heupspieren, gewichtsbeheersing en pijnbehandeling geven veel mensen duidelijke verlichting. Studies melden dat een oefenprogramma in deze groep resultaten kan geven die dicht bij die van een operatie liggen.
Arthroscopisch hechten
Bij geschikte scheuren in de goed doorbloede zone wordt de meniscus door hechten behouden. Dit heeft vooral de voorkeur bij jonge patiënten en bij scheuren die samengaan met een kruisbandoperatie. De beschermingsperiode na hechten is langer en het buigen van de knie kan een tijd beperkt zijn.
Partiële meniscectomie
Is de kans op genezing van een hechting klein en veroorzaakt de scheur mechanische klachten, dan wordt het gescheurde deel beperkt verwijderd. Het doel is zo veel mogelijk weefsel te behouden, want minder meniscusweefsel betekent op lange termijn een hogere belasting van het gewrichtsvlak.
Welke methode wordt toegepast, blijkt soms pas wanneer de scheur tijdens de operatie zichtbaar is. Vraag uw arts altijd tot welke groep u behoort; daarvan hangen uw nabehandelingsvoorschriften af. Zie ook: Kniearthroscopie.
Na de operatie en in het dagelijks leven
Na een beperkte resectie is belasten meestal snel toegestaan; na een hechting is de beschermingsperiode langer. In beide gevallen is het vroeg activeren van de bovenbeenspier bepalend om spierverlies en bewegingsbeperking te voorkomen. Uitgebreide nazorg vindt u in de gids voor nazorg na kniearthroscopie.
Wanneer moet u zich laten beoordelen?
- Als uw knie op slot schiet of niet volledig strekt
- Bij haperen, klikken of een gevoel van doorzakken
- Als er na een letsel snel zwelling is ontstaan
- Als hurken en traplopen het dagelijks leven beperken
- Als de klachten ondanks een oefenprogramma aanhouden
Wanneer u zonder uitstel medische hulp moet zoeken
- De knie blijft op slot staan en strekt in het geheel niet
- U kunt het been niet belasten of geen stappen zetten
- Zichtbare standsafwijking van de knie
- Roodheid, warmte en hevige pijn in de knie samen met koorts
- Eenzijdige pijn, zwelling en drukpijn in de kuit
Deze verschijnselen vereisen een spoedbeoordeling. Buiten kantooruren gaat u naar de dichtstbijzijnde spoedeisende hulp.
Veelgestelde vragen
Moet elke meniscusscheur geopereerd worden?
Nee. Vooral bij leeftijdsgebonden degeneratieve scheuren zijn met een oefenprogramma en pijnbehandeling goede resultaten te bereiken. Een operatie komt vaker in aanmerking bij scheuren met slotklachten of mechanische klachten en bij traumatische scheuren van jonge, actieve mensen. De beslissing berust op klachten en onderzoek, niet op de MRI.
Kan een meniscus vanzelf genezen?
Sommige kleine scheuren in de buitenste zone kunnen genezen; bij scheuren in de slecht doorbloede binnenste zone is dat niet te verwachten. Een niet-genezen scheur geeft echter niet altijd klachten — het lichaam kan zich in de loop van de tijd aanpassen.
Krijg ik artrose als er meniscusweefsel wordt weggenomen?
Minder meniscusweefsel verhoogt de belasting van het gewrichtsvlak en kan op lange termijn kraakbeenslijtage in de hand werken. Daarom hebben behoud van weefsel en, waar mogelijk, hechten tegenwoordig de voorkeur; is een resectie nodig, dan blijft die beperkt.
Wanneer mag ik na de operatie lopen?
Na een beperkte resectie is belasten meestal snel toegestaan; na een meniscushechting is de beschermingsperiode langer. Uw arts bepaalt het precieze tijdpad aan de hand van de ingreep en uw herstel. Zie ons bijbehorende artikel.
Mijn knie kraakt — is de meniscus gescheurd?
Geluid alleen betekent niet dat er een scheur is; pijnloos klikken komt vaak voor en is meestal onbelangrijk. Gaat het geluid samen met pijn, zwelling, haperen of slotklachten, dan is beoordeling nodig.
Wanneer kan ik weer sporten?
De terugkeer wordt bepaald door criteria en niet door de kalender: pijnvrije volledige beweeglijkheid, spierkracht dicht bij de gezonde zijde, evenwicht en het veilig uitvoeren van sportspecifieke bewegingen. Na een hechting duurt dit traject langer.
Wetenschappelijk werk
Assoc. Prof. Dr. Bertan Cengiz heeft wetenschappelijk werk gepubliceerd in nationale en internationale peer-reviewed tijdschriften op het gebied van kniearthroscopie en meniscuschirurgie en aanverwante gebieden. De publicatielijst en verifieerbare bronnen vindt u op de pagina Publicaties.
Gerelateerde pagina’s
De informatie op deze pagina is bedoeld als algemene voorlichting en vervangt geen persoonlijk medisch onderzoek. Voor diagnose en behandeling is de klinische beoordeling van de arts noodzakelijk. Resultaten van behandelingen en ingrepen kunnen per persoon verschillen; op deze pagina wordt geen toezegging gedaan over een bepaald resultaat of tijdsbestek.