Enkelartroscopie
Enkelartroscopie is een gesloten operatietechniek die wordt gebruikt bij voorste en achterste impingement, kraakbeenletsels (osteochondrale letsels) en hardnekkige klachten in het gewricht. Omdat het een klein gewricht is, zijn dunne instrumenten en een nauwkeurige techniek nodig.
De bouw van de enkel
De enkel is een gewricht gevormd door het scheenbeen, het kuitbeen en het sprongbeen (talus) en draagt het volledige lichaamsgewicht. Ondanks de scharnierachtige beweging is de belastingverdeling tijdens het lopen complex. De buitenste en binnenste banden en het gewrichtskapsel zorgen voor stabiliteit. Verzwikkingen kunnen deze banden aantasten en op termijn problemen in het gewricht in de hand werken.
In welke situaties komt het in beeld?
- Voorste impingement — botuitsteeksels of weke delen die inklemmen bij het optrekken van de voet (voetballersenkel)
- Achterste impingement — pijn achterin bij het op de tenen staan (kan voorkomen bij dansers en volleyballers)
- Osteochondrale letsels — beoordeling en behandeling van kraakbeenschade aan het sprongbeen
- Verwijderen van vrije lichaampjes uit het gewricht
- Verwijderen van chronische synovitis en verklevingen
- Beoordeling van instabiliteit na herhaald verzwikken
- Aanvullende beoordeling bij klachten rond de achillespees
- Controle van het gewrichtsvlak na een breuk
Pijn die na een verzwikking aanhoudt
De meeste enkelverstuikingen genezen bij goede zorg. Bij een deel van de mensen blijven echter ook maanden later pijn, zwelling of een doorzakgevoel bestaan. Dan kan er sprake zijn van een gemist kraakbeenletsel, inklemmende weke delen of bandinsufficiëntie. Artroscopie kan in deze gevallen zowel de diagnose verduidelijken als behandeling mogelijk maken.
Meer hierover: Wat te doen in de eerste dagen na een enkelverstuiking
Diagnostiek en beoordeling
- Anamnese: het aantal verzwikkingen, de plaats van de pijn (voor/achter/binnen/buiten), het moment van zwelling, doorzakgevoel.
- Lichamelijk onderzoek: drukpijnpunten, bandstabiliteitstests, impingementtests, bewegingsomvang.
- Röntgen: botuitsteeksels, gewrichtsspleet en stand.
- MRI / CT: kraakbeenletsel, botoedeem en beoordeling van weke delen.
Eerst conservatieve behandeling
De eerste aanpak is doorgaans niet chirurgisch: aanpassen van de belasting, balans- en propriocepsietraining, versterken van de peroneusspieren, passend schoeisel en zo nodig een brace worden eerst toegepast. Een operatie komt in beeld wanneer daarop onvoldoende verbetering volgt of wanneer een structureel letsel is vastgesteld.
Hoe wordt de ingreep uitgevoerd?
Bij enkelartroscopie worden doorgaans twee kleine poortjes aan de voorzijde gebruikt; bij klachten aan de achterzijde kunnen achterste poortjes de voorkeur hebben. Omdat de gewrichtsruimte nauw is, worden dunne camera’s en kleine instrumenten gebruikt. Afhankelijk van de bevinding volgt correctie van een inklemmend botuitsteeksel, behandeling van een kraakbeenletsel of verwijdering van vrije lichaampjes.
Voorbereiding op de ingreep
- Maak een actuele lijst van alle medicijnen die u gebruikt, inclusief kruidenpreparaten.
- Gebruikt u bloedverdunners, meld dit dan beslist; uw arts bepaalt wanneer u ermee stopt.
- Neem eerdere MRI-, röntgen- en operatieverslagen mee.
- Houd u aan de nuchtertijden; dit is cruciaal voor de veiligheid van de narcose.
- Regel vooraf uw vervoer naar huis en begeleiding.
Uitgebreide informatie vindt u op de pagina Voorbereiding op een orthopedische operatie.
De periode na de operatie
Toestemming om te belasten hangt af van de ingreep: na alleen opschonen is vroeg belasten vaak mogelijk, na een kraakbeenbehandeling wordt de beschermperiode langer gehouden. Hoog leggen van het been en het bewegen van de tenen worden vroeg geadviseerd om de zwelling te verminderen. Balans- en versterkingsoefeningen vormen de basis van de revalidatie.
Risico’s en wat u moet weten
Hoewel artroscopie een gesloten techniek is, blijft het een chirurgische ingreep en elke chirurgische ingreep kent risico’s. De onderstaande punten zijn algemene voorlichting; uw persoonlijke risicobeoordeling wordt na onderzoek en aanvullend onderzoek door uw arts gemaakt.
- Infectie — een risico dat ondanks de kleine toegangspoortjes bij elke operatie bestaat.
- Bloeding of zwelling in het gewricht
- Betrokkenheid van zenuw- en vaatstructuren (zeldzaam)
- Risico op trombose — vooral bij ingrepen aan het onderbeen
- Algemene risico’s van de narcose
- Het uitblijven van de verwachte verbetering of het voortduren van de klachten
- Tijdelijke gevoelloosheid door betrokkenheid van oppervlakkige huidzenuwen
- Tijdelijke stijfheid en zwelling van de enkel
- Genezing na kraakbeenbehandeling die niet het verwachte niveau bereikt
Het besluit tot operatie wordt genomen door de duur en ernst van de klachten, de onderzoeksbevindingen, de beeldvorming, leeftijd, beroep, activiteitenniveau en bijkomende aandoeningen samen te wegen. De resultaten verschillen per persoon.
Wanneer moet u zich laten beoordelen?
- Als pijn en zwelling weken na een verzwikking aanhouden
- Als er een terugkerend doorzakgevoel in de enkel is
- Als op de tenen staan of het optrekken van de voet scherpe pijn geeft
- Als de enkel hapert, op slot gaat of geluid maakt
- Als pijn u beperkt bij lopen of sporten
Veelgestelde vragen
Mijn pijn is maanden na de verzwikking niet weg — is dat normaal?
Langdurige pijn is geen verwachte bevinding en moet worden beoordeeld. Er kan sprake zijn van een kraakbeenletsel, inklemmend weefsel of bandinsufficiëntie. Deze mogelijkheden worden met onderzoek en beeldvorming nagegaan.
Is enkelartroscopie een kleine ingreep?
Ook al zijn de poortjes klein, het is een chirurgische ingreep met eigen risico’s. Doordat het gewricht nauw is, is het technisch veeleisend. De term “kleine operatie” kan misleidend zijn.
Wanneer kan ik na de operatie lopen?
Toestemming om te belasten hangt af van de ingreep. Na alleen opschonen is lopen doorgaans eerder mogelijk, na een kraakbeenbehandeling is de beschermperiode langer. De precieze termijn bepaalt uw arts.
Moet ik een brace dragen?
Een brace kan nuttig zijn, vooral bij herhaald verzwikken en tijdens de terugkeer naar sport. Balans- en spierversterkende oefeningen nemen echter de plaats van een brace in; alleen is die niet voldoende.
Wat is een osteochondraal letsel?
Het is schade aan het gewrichtskraakbeen van het sprongbeen samen met het onderliggende bot. Het treedt vaak op na een verzwikking. Afhankelijk van grootte, plaats en ernst van de klachten wordt gekozen voor afwachten of operatieve behandeling.
Wetenschappelijk werk
Assoc. Prof. Dr. Bertan Cengiz heeft wetenschappelijk werk gepubliceerd in nationale en internationale peer-reviewed tijdschriften op het gebied van voet- en enkelchirurgie en aanverwante onderdelen van de artroscopische chirurgie. De publicatielijst en verifieerbare wetenschappelijke bronnen vindt u op de pagina Publicaties.
Gerelateerde pagina’s
De informatie op deze pagina is bedoeld als algemene voorlichting en vervangt geen persoonlijk medisch onderzoek. Voor diagnose en behandeling is de klinische beoordeling van de arts noodzakelijk. Resultaten van chirurgische en medische ingrepen kunnen per persoon verschillen; op deze pagina wordt geen enkele toezegging gedaan over een bepaald resultaat of tijdsbestek.