Kinderorthopedie
Kinderorthopedie beoordeelt het groeiende skelet en verschilt op twee wezenlijke punten van de volwassenorthopedie: het skelet van een kind kan zichzelf tijdens de groei corrigeren, maar problemen van de groeischijf kunnen blijvende gevolgen achterlaten. Het evenwicht tussen „afwachten“ en „op tijd handelen“ is daarom cruciaal.
Wat bij de normale ontwikkeling hoort
Veel bevindingen die gezinnen verontrusten zijn in feite natuurlijke groeifasen en verdwijnen vanzelf:
- Naar binnen lopen bij peuters: komt vaak voor bij kinderen die net beginnen te lopen
- Met de leeftijd wisselende beenas: op jonge leeftijd licht O-benig, daarna licht X-benig en vervolgens herstel zijn normale ontwikkelingsfasen
- Flexibele platvoet: verschijnt er een voetboog bij het op de tenen staan en is er geen pijn, dan is behandeling meestal niet nodig
- Af en toe op de tenen lopen
Bij deze bevindingen staat observatie voorop. Beoordeling is echter nodig wanneer zij eenzijdig zijn, toenemen, pijn geven of de functie beperken.
Wat beoordeling vraagt
- Heupdysplasie — asymmetrie bij het spreiden, plooiverschillen, mank lopen
- Scoliose — schouder- en taille-asymmetrie, bij vooroverbuigen komt één rugzijde omhoog
- Eenzijdige of toenemende standsafwijking van de benen
- Aanhoudend op de tenen lopen
- Aanhoudende pijn op één punt die het kind ’s nachts wekt
- Mank lopen — vooral samen met koorts
- Letsels die de groeischijf kunnen betreffen
Wat er anders is bij breuken van kinderen
Het bot van een kind verschilt van dat van een volwassene: het is buigzamer, geneest sneller en bevat een groeischijf (fyse). Deze drie eigenschappen beïnvloeden de behandelkeuze rechtstreeks.
- Sommige breuken bij kinderen zijn buigbreuken zonder volledige onderbreking; die kunnen op de röntgenfoto worden gemist
- Enige verplaatsing kan tijdens de groei vanzelf herstellen; daarom vraagt niet elke verplaatsing een operatie
- Breuken met betrokkenheid van de groeischijf worden anders behandeld; vanwege mogelijke lengte- en standsverschillen wordt controle aanbevolen
- Sommige als „verstuiking“ geduide letsels zijn in werkelijkheid letsels van de groeischijf
Het sportende kind en overbelasting
Intensieve, het hele jaar door voortgezette training in één sport verhoogt bij groeiende kinderen het risico op overbelastingsletsels. Pijn aan de voorzijde van de knie en aan de achterzijde van de hiel komt in deze periode vaak voor.
- Bouw de trainingsbelasting geleidelijk op; vermijd plotselinge sprongen
- Plan door het jaar heen variatie in sport en rustperioden
- Maak kind en trainer duidelijk dat er niet met pijn wordt doorgetraind
- Bekijk slaap en voeding
Tips voor gezinnen
- Bakert uw baby niet strak in; de heupen moeten vrij kunnen buigen en spreiden
- Kies schoenen met een flexibele zool die de voet niet knellen; zonder pijn zijn „correctieschoenen“ niet nodig
- Bekijk het looppatroon van uw kind af en toe van achteren en van voren
- Controleer bij snelle groei in de puberteit op rugasymmetrie
- Meld heupdysplasie of scoliose in de familie altijd aan uw arts
Wanneer moet u zich laten beoordelen?
- Bij mank lopen (vooral met koorts)
- Als de beenas eenzijdig is of toeneemt
- Als u asymmetrie van schouders, schouderbladen of taille opmerkt
- Bij aanhoudende pijn op één punt die het kind ’s nachts wekt
- Als het kind na een letsel een lichaamsdeel niet gebruikt
Wanneer u zonder uitstel medische hulp moet zoeken
- Mank lopen of een lichaamsdeel niet gebruiken samen met koorts (verdenking op gewrichts- of botinfectie)
- Zichtbare standsafwijking of niet kunnen belasten na een letsel
- Een koud gevoel, bleekheid, gevoelsverlies of geen voelbare pols in het lichaamsdeel
- Toenemende pijn, onrust en gespannen zwelling in het gips
- Krachtverlies in de benen, loopstoornis of verandering van de blaas- en darmcontrole
Deze verschijnselen vereisen een spoedbeoordeling. Buiten kantooruren gaat u naar de dichtstbijzijnde spoedeisende hulp.
Veelgestelde vragen
Mijn kind heeft platvoeten — is behandeling nodig?
Een flexibele platvoet zonder pijn en zonder functiebeperking behoeft meestal geen behandeling; verschijnt er een voetboog bij het op de tenen staan, dan is de structuur flexibel. Bij pijn, snelle vermoeidheid of een stugge platvoet wordt beoordeling aanbevolen.
Mijn kind loopt naar binnen — moet ik correctieschoenen kopen?
Naar binnen lopen komt vaak voor bij kinderen die net beginnen te lopen en herstelt meestal met de groei. Er is geen betrouwbaar bewijs dat correctieschoenen en zolen dit veranderen. Bij een eenzijdig of toenemend beeld is beoordeling nodig.
Bestaan groeipijnen?
Bij kinderen worden beenpijnen beschreven die meestal ’s avonds en ’s nachts optreden, aan beide zijden zijn en ’s ochtends verdwijnen. Eenzijdige pijn, pijn op één punt of pijn met mank lopen of koorts past daar echter niet bij en vraagt om beoordeling.
Veroorzaakt een zware schooltas scoliose?
Nee. Een zware tas kan rugpijn geven, maar is niet de oorzaak van idiopathische scoliose. Scoliose is een structurele kromming en ontstaat niet uit houdingsgewoonten.
Moet de breuk van mijn kind worden geopereerd?
Het bot van een kind geneest snel en enige verplaatsing kan met de groei herstellen; daarom worden veel breuken in het gips behandeld. Bij betrokkenheid van de groeischijf, bij doorlopen tot in een gewricht en bij duidelijke verplaatsing kan een operatie in aanmerking komen.
Mijn kind traint intensief in één sport — is dat een probleem?
Het hele jaar intensief trainen in één sport verhoogt in de groeiperiode het risico op overbelastingsletsel. Aanbevolen worden variatie in sport, geleidelijke belastingsopbouw en rustperioden.
Wetenschappelijk werk
Assoc. Prof. Dr. Bertan Cengiz heeft wetenschappelijk werk gepubliceerd in nationale en internationale peer-reviewed tijdschriften op het gebied van kinderorthopedie en deformiteiten in de groeiperiode en aanverwante gebieden. De publicatielijst en verifieerbare bronnen vindt u op de pagina Publicaties.
Gerelateerde pagina’s
- Heupdysplasie (ontwikkelingsstoornis van de heup)
- Scoliose (verkromming van de wervelkolom)
- Overbelastingsletsels en tendinopathieën
- Trauma en fractuurbehandeling
- Aandoeningen
De informatie op deze pagina is bedoeld als algemene voorlichting en vervangt geen persoonlijk medisch onderzoek. Voor diagnose en behandeling is de klinische beoordeling van de arts noodzakelijk. Resultaten van behandelingen en ingrepen kunnen per persoon verschillen; op deze pagina wordt geen toezegging gedaan over een bepaald resultaat of tijdsbestek.