Heupartroscopie
Heupartroscopie is een gesloten operatietechniek die wordt gebruikt bij aandoeningen zoals femoroacetabulair impingement (FAI), scheuren van de gewrichtsrand (labrum) en vrije lichaampjes in het gewricht. Omdat de heup diep ligt, wordt de ingreep uitgevoerd op een speciale tractietafel onder beeldvormingscontrole.
De bouw van het heupgewricht
De heup is een diep en stabiel kogelgewricht waarbij de kop van het dijbeen in de kom (acetabulum) van het bekken ligt. Het labrum, een kraakbeenrand rond de kom, verdiept het gewricht en verdeelt de belasting doordat het de vloeistofdruk binnenin op peil houdt. Deze diepe ligging maakt het stellen van een diagnose bij heupklachten lastiger dan bij andere gewrichten.
In welke situaties komt het in beeld?
- Femoroacetabulair impingement (FAI) — overtollig bot bij de kop-halsovergang van het dijbeen (cam-type) of aan de komrand (pincer-type) veroorzaakt inklemming bij beweging
- Labrumscheuren — hechten of bijwerken
- Verwijderen van vrije lichaampjes uit het gewricht
- Beoordeling en behandeling van kraakbeenletsels
- Letsel van het ligamentum teres
- Snapping hip door de iliopsoaspees
- Hardnekkige synovitis en problemen van het gewrichtsslijmvlies
- Beoordeling van bepaalde gewrichtsproblemen na een heupprothese
Hoe uiten de klachten zich?
Pijn uit het heupgewricht wordt meestal in de lies gevoeld; patiënten beschrijven die vaak door de hand in een “C”-vorm op de zijkant van de heup te leggen (het C-teken). Lang zitten, in- en uitstappen, hurken, veters strikken of het been naar binnen draaien kan de klachten verergeren. Sommigen melden daarnaast haperen, op slot gaan of een doorzakgevoel.
Heuppijn kan worden verward met een hernia in de rug, een liesbreuk, heupartrose en peesproblemen in de omgeving. Differentiaaldiagnostiek is daarom belangrijk.
Diagnostiek en beoordeling
- Anamnese: de plaats van de pijn, uitlokkende bewegingen, sportieve en beroepsmatige belasting, eventueel trauma.
- Lichamelijk onderzoek: bewegingsomvang, impingementtests, kracht van de omliggende spieren en looppatroon.
- Röntgen: botstructuur, gewrichtsspleet en vormvarianten die inklemming kunnen veroorzaken.
- MRI / MR-artrografie: beoordeling van labrum, kraakbeen en weke delen.
- Diagnostische injectie: in geselecteerde gevallen om na te gaan of de pijn werkelijk uit het gewricht komt.
Eerst conservatieve behandeling
Het besluit tot heupartroscopie wordt niet overhaast genomen. Aanpassen van de belasting, het vermijden van uitlokkende bewegingen, een fysiotherapieprogramma gericht op de heup- en rompspieren en pijnbestrijding worden eerst toegepast. Bij reeds uitgesproken artrose is het te verwachten voordeel kleiner; dan worden andere behandelopties beoordeeld.
Hoe wordt de ingreep uitgevoerd?
Omdat de heup diep ligt, moet de gewrichtsspleet tijdens de ingreep iets worden geopend; dat gebeurt doorgaans met een speciale tractietafel onder beeldvormingscontrole. Via enkele kleine poortjes worden camera en instrumenten ingebracht. Afhankelijk van de bevinding volgen labrumhechting, correctie van overtollig bot (osteoplastiek), kraakbeenbehandeling of het verwijderen van vrije lichaampjes.
Heupartroscopie is technisch veeleisend met een duidelijke leercurve; een juiste patiëntselectie beïnvloedt het resultaat rechtstreeks.
Voorbereiding op de ingreep
- Maak een actuele lijst van alle medicijnen die u gebruikt, inclusief kruidenpreparaten.
- Gebruikt u bloedverdunners, meld dit dan beslist; uw arts bepaalt wanneer u ermee stopt.
- Neem eerdere MRI-, röntgen- en operatieverslagen mee.
- Houd u aan de nuchtertijden; dit is cruciaal voor de veiligheid van de narcose.
- Regel vooraf uw vervoer naar huis en begeleiding.
Uitgebreide informatie vindt u op de pagina Voorbereiding op een orthopedische operatie.
De periode na de operatie
In de eerste periode staan gedeeltelijk belasten met krukken, het vermijden van bepaalde bewegingen en vroege, gecontroleerde oefening van de bewegingsomvang voorop. Het revalidatieprogramma wordt gepland op basis van de uitgevoerde ingreep (hechten of bijwerken) en de toestand van het kraakbeen. De duur verschilt per persoon.
Risico’s en wat u moet weten
Hoewel artroscopie een gesloten techniek is, blijft het een chirurgische ingreep en elke chirurgische ingreep kent risico’s. De onderstaande punten zijn algemene voorlichting; uw persoonlijke risicobeoordeling wordt na onderzoek en aanvullend onderzoek door uw arts gemaakt.
- Infectie — een risico dat ondanks de kleine toegangspoortjes bij elke operatie bestaat.
- Bloeding of zwelling in het gewricht
- Betrokkenheid van zenuw- en vaatstructuren (zeldzaam)
- Risico op trombose — vooral bij ingrepen aan het onderbeen
- Algemene risico’s van de narcose
- Het uitblijven van de verwachte verbetering of het voortduren van de klachten
- Tijdelijke gevoelloosheid of veranderd gevoel door de tractie
- Tijdelijke bewegingsbeperking rond de heup
- Uitblijven van het verwachte voordeel bij gevorderde artrose
Het besluit tot operatie wordt genomen door de duur en ernst van de klachten, de onderzoeksbevindingen, de beeldvorming, leeftijd, beroep, activiteitenniveau en bijkomende aandoeningen samen te wegen. De resultaten verschillen per persoon.
Wanneer moet u zich laten beoordelen?
- Als liespijn al langere tijd aanhoudt
- Als zitten, hurken of in- en uitstappen de pijn duidelijk verergert
- Als de heup hapert, op slot gaat of een doorzakgevoel geeft
- Als u sport en bij draaibewegingen pijn krijgt
- Als de klachten aanhouden ondanks fysiotherapie
Veelgestelde vragen
Behandelt heupartroscopie heupartrose?
Nee. Bij gevorderde heupartrose is het te verwachten voordeel beperkt. Dan komen gewichtsbeheersing, beweging, pijnbestrijding en bij geschikte patiënten een prothese in beeld. Artroscopie wordt vooral overwogen bij structurele problemen vóór het ontstaan van artrose.
Hoe stellen we vast of mijn liespijn uit de heup of uit de rug komt?
Onderzoeksbevindingen, de plaats van de pijn en de uitlokkende bewegingen geven belangrijke aanwijzingen. Zo nodig worden beeldvorming en in geselecteerde gevallen een diagnostische injectie in het gewricht gebruikt om de bron van de pijn te bepalen.
Heb ik na de operatie krukken nodig?
In de meeste gevallen wordt in de eerste periode gedeeltelijk belasten met krukken geadviseerd. De duur hangt af van de ingreep en het herstelbeloop en wordt door uw arts bepaald.
Kan ik als sporter terugkeren op het veld?
Terugkeer naar sport wordt bepaald door onderzoek en functionele tests, niet door de kalender. De ingreep, het soort sport en de teruggewonnen kracht van de heupspieren zijn bepalend. Een vaste termijn noemen zou hier niet juist zijn.
Vraagt FAI altijd om een operatie?
Nee. Veel mensen bij wie op de röntgenfoto een botvorm past bij impingement hebben helemaal geen klachten. De behandelbeslissing berust op klachten en onderzoeksbevindingen, niet op het beeld alleen.
Wetenschappelijk werk
Assoc. Prof. Dr. Bertan Cengiz heeft wetenschappelijk werk gepubliceerd in nationale en internationale peer-reviewed tijdschriften op het gebied van heupartroscopie en aanverwante onderdelen van de artroscopische chirurgie. De publicatielijst en verifieerbare wetenschappelijke bronnen vindt u op de pagina Publicaties.
Gerelateerde pagina’s
- Artroscopische chirurgie (kijkoperatie)
- Knie- en heupproblemen
- Heupartrose
- Prothesechirurgie (knie-, heup- en schouderprothese)
De informatie op deze pagina is bedoeld als algemene voorlichting en vervangt geen persoonlijk medisch onderzoek. Voor diagnose en behandeling is de klinische beoordeling van de arts noodzakelijk. Resultaten van chirurgische en medische ingrepen kunnen per persoon verschillen; op deze pagina wordt geen enkele toezegging gedaan over een bepaald resultaat of tijdsbestek.