Schouder en bovenste extremiteit
De schouder heeft de grootste bewegingsomvang van het lichaam; de prijs van die vrijheid is een geringe benige stabiliteit en een grote afhankelijkheid van de weke delen. Bij schouder- en armklachten wordt de diagnose grotendeels door het onderzoek gesteld; beeldvorming dient ter bevestiging.
Aandoeningen onder dit kopje
- Rotatorcuffscheur — nachtelijke pijn, krachtverlies bij het heffen van de arm
- Schouderimpingement — pijn die in een bepaalde hoek optreedt
- Frozen shoulder — beperking van zowel de actieve als de passieve beweeglijkheid
- Schouderluxatie en instabiliteit — het gevoel dat de schouder eruit gaat, terugkerende luxaties
- Tenniselleboog en elleboogklachten
- Carpaletunnelsyndroom en polsproblemen — zie Hand- en polschirurgie
Schouderpijn: drie beelden onderscheiden
Bij schouderpijn is het eerste doel van het onderzoek deze drie beelden te scheiden:
- Impingement: de pijn staat voorop en wordt duidelijk bij het heffen van de arm in een bepaalde hoek; de passieve beweeglijkheid blijft doorgaans behouden.
- Rotatorcuffscheur: bij de pijn komt krachtverlies — zwakte bij zijwaarts heffen en naar buiten draaien.
- Frozen shoulder: niet alleen de eigen, maar ook de door de arts uitgevoerde beweging is beperkt; typisch is het verlies van de buitenwaartse draaiing.
Uitgebreide vergelijking: Schouderpijn: rotatorcuffscheur, impingement of frozen shoulder?
De nek niet vergeten
Een vanuit de nek uitgaande zenuwbeknelling kan schouder- en armpijn nabootsen. Geeft het schouderonderzoek niet de verwachte bevinding of komen doofheid en tintelingen erbij, dan wordt de nek beoordeeld. Bij sommigen bestaan beide problemen tegelijk.
Beoordeling
- Anamnese: begin van de pijn, nachtelijke pijn, letsel, bovenhandse belasting in werk en sport.
- Onderzoek: vergelijking van actieve en passieve beweeglijkheid, krachttests, impingement- en instabiliteitstests, beoordeling van de schouderbladbeweging.
- Röntgenfoto: voor de benige structuren, kalkafzetting, gewrichtsspleet en de stand van de bovenarmkop.
- MRI / echografie: aanwezigheid en grootte van een peesscheur en vettige verandering van de spier; bij instabiliteit en verdenking op botverlies een CT.
Behandelaanpak
Bij de grote meerderheid van de schouderproblemen begint de behandeling zonder operatie. Centraal in het programma staan versterking van de rotatorcuff en de spieren rond het schouderblad, rekken van het achterste kapsel en houdingscorrectie. Resultaten komen over weken; regelmaat is bepalend.
Een operatie komt in aanmerking bij traumatische volledige scheuren, bij jonge en actieve mensen, bij duidelijk krachtverlies, bij terugkerende luxaties en wanneer een voldoende lang gevolgd programma geen reactie geeft. De ingrepen gebeuren grotendeels arthroscopisch. Bescherming en een geleidelijk bewegingsprogramma daarna beïnvloeden het resultaat rechtstreeks; zie gids voor nazorg na schouderarthroscopie.
Wanneer moet u zich laten beoordelen?
- Als schouderpijn u ’s nachts uit de slaap houdt
- Als u moeite heeft de arm boven hoofdhoogte te heffen
- Als u duidelijk krachtverlies in de arm heeft opgemerkt
- Als uw schouder uit de kom is geweest of u het gevoel heeft dat hij eruit gaat
- Als er doofheid en tintelingen bijkomen
Wanneer u zonder uitstel medische hulp moet zoeken
- Na een letsel is de arm in het geheel niet te heffen of de schouder is zichtbaar vervormd
- Doofheid, een koud gevoel, kleurverandering of geen voelbare pols in de arm
- Roodheid, warmte en hevige pijn in de schouder samen met koorts
- Plotseling ontstane, toenemende armzwakte
Deze verschijnselen vereisen een spoedbeoordeling. Buiten kantooruren gaat u naar de dichtstbijzijnde spoedeisende hulp.
Veelgestelde vragen
Heb ik bij schouderpijn meteen een MRI nodig?
Meestal niet. De diagnose wordt grotendeels door onderzoek gesteld; de MRI dient ter bevestiging en voor de operatieplanning. Bij situaties zoals niet kunnen heffen van de arm na een letsel komt vroege beeldvorming in aanmerking.
Waarom is de nachtelijke pijn zo hevig?
In liggende houding veranderen de drukverhoudingen rond de schouder en valt het evenwicht weg dat de spieren overdag geven. Daarom is nachtelijke pijn typisch bij schouderproblemen. Slapen met het bovenlichaam iets omhoog en niet op de aangedane zijde liggen kan helpen.
Is het goed om de arm helemaal niet te gebruiken?
Nee. Volledige stilstand verhoogt vooral het risico op een frozen shoulder en vermindert de spierkracht. Doorgaan met bewegen binnen de pijngrens maakt deel uit van het programma.
Moet ik een corticosteroïdinjectie krijgen?
Bij geselecteerde mensen kan zij de pijn verminderen en het starten van oefeningen vergemakkelijken. Herhaalde injecties in de pees kunnen de weefselkwaliteit echter ongunstig beïnvloeden; de beslissing neemt uw arts op grond van het klinische beeld.
Betekent een scheur altijd een operatie?
Nee. Bij partiële scheuren, bij mensen met een lagere functionele vraag en bij sommige grote scheuren kan met fysiotherapie voldoende functie worden bereikt. De beslissing berust op het type scheur, krachtverlies, leeftijd en verwachtingen.
Hoe lang draag ik na de operatie een mitella?
De duur hangt af van de grootte van de scheur en het uitgevoerde herstel; hoe uitgebreider, hoe langer de bescherming. Uw arts bepaalt het precieze tijdpad aan de hand van uw herstel.
Wetenschappelijk werk
Assoc. Prof. Dr. Bertan Cengiz heeft wetenschappelijk werk gepubliceerd in nationale en internationale peer-reviewed tijdschriften op het gebied van schouderarthroscopie en chirurgie van de bovenste extremiteit en aanverwante gebieden. De publicatielijst en verifieerbare bronnen vindt u op de pagina Publicaties.
Gerelateerde pagina’s
- Rotatorcuffscheur
- Schouderimpingement (inklemmingssyndroom)
- Frozen shoulder (adhesieve capsulitis)
- Schouderluxatie en schouderinstabiliteit
- Schouderartroscopie
De informatie op deze pagina is bedoeld als algemene voorlichting en vervangt geen persoonlijk medisch onderzoek. Voor diagnose en behandeling is de klinische beoordeling van de arts noodzakelijk. Resultaten van behandelingen en ingrepen kunnen per persoon verschillen; op deze pagina wordt geen toezegging gedaan over een bepaald resultaat of tijdsbestek.